Sierpień 1920 roku był dla ziemi dobrzyńskiej czasem próby. Bolszewicka nawała parła na zachód, a Lipno i Rypin znajdowały się bezpośrednio na linii frontu. Manewr znad Wieprza, którego autorem był Piłsudski, zmienił bieg historii. Choć sam Marszałek rzadziej bywał tu na oficjalnych uroczystościach w czasie pokoju, jego postać stała się fundamentem lokalnego patriotyzmu.
Warto jednak przypomnieć, że dokładnie wiek temu, 12 maja 1926 roku, Marszałek rozpoczął marsz na Warszawę. Zamach majowy odbił się szerokim echem na Ziemi Dobrzyńskiej, gdzie autorytet Piłsudskiego jako zwycięzcy znad Wisły był tak silny, że lokalne społeczności w większości poparły nowe rządy. To właśnie po 1926 roku kult Marszałka w Rypinie i Lipnie przybrał na sile, owocując budową pomników i nadawaniem nazw ulic.
Szczególne miejsce na mapie pamięci zajmuje Rypin. To tutaj tradycja piłsudczykowska jest widoczna w przestrzeni miejskiej w sposób wyjątkowy. Mieszkańcy mogą na co dzień obcować z historią w Parku Miejskim im. Józefa Piłsudskiego. To właśnie w tym zielonym sercu miasta znajduje się popiersie Marszałka, pod którym w każdą rocznicę – taką jak dzisiejsza, 91. rocznica jego śmierci – składane są kwiaty i zapalane znicze. To miejsce spotkań pokoleń, przypominające o czasach, gdy Polska odzyskiwała swoją dumę.
Nie można zapomnieć także o Golubiu-Dobrzyniu, gdzie na Placu 1000-lecia stoi obelisk z płaskorzeźbą przedstawiającą profil Komendanta. Cała Ziemia Dobrzyńska w okresie międzywojennym była bastionem organizacji paramilitarnych i kombatanckich, które w Piłsudskim widziały gwaranta bezpieczeństwa i suwerenności.
Odkrycie na 91. rocznicę
Właśnie dziś Narodowe Archiwum Państwowe zaprezentowało opinii publicznej odnalezione w prywatnych zbiorach nagranie z 1935 roku. Film dokumentuje przejazd lawety z trumną Marszałka przez Warszawę. Dla historyków regionalnych to bezcenny materiał – na filmie widać transparenty i sztandary delegacji z mniejszych miast. Analiza klatek może potwierdzić obecność pocztów sztandarowych z powiatów lipnowskiego i rypińskiego, co byłoby pięknym domknięciem historii o przywiązaniu ziemi dobrzyńskiej do swojego wyzwoliciela.
Źródło materiału: Narodowe Archiwum Cyfrowe (NAC)
Sygnatura: [Tytuł: Niepublikowany film z pogrzebu Marszałka Piłsudskiego (1935)]
Data pozyskania materiału: 12.05.2026 r.
Napisz komentarz
Komentarze