Dla północnego Mazowsza Józef Piłsudski był przede wszystkim Wodzem Naczelnym. Mława, jako miasto garnizonowe położone tuż przy granicy, cieszyła się szczególnym zainteresowaniem Marszałka. Jego wizyty inspekcyjne w tutejszych koszarach budowały etos żołnierza-obywatela, który był tak potrzebny w trudnych latach międzywojennych.
Nie sposób dziś nie wspomnieć, że dokładnie wiek temu – 12 maja 1926 roku – Józef Piłsudski zdecydował się na zamach majowy. Wydarzenia te miały ogromny wpływ na garnizony wojskowe na północnym Mazowszu, które w większości stanęły po stronie Komendanta. To właśnie po 1926 roku wojsko w Mławie stało się głównym szerzycielem kultu Marszałka, budując więź między cywilami a armią.
W Sierpcu i Żurominie pamięć o Piłsudskim przetrwała głównie dzięki strukturom Związku Strzeleckiego. To młodzież z tych miast, wychowana w kulcie "Dziadka", stanowiła później trzon oporu w 1939 roku. Po śmierci Marszałka w 1935 roku, w całym regionie sadzono "Dęby Wolności" – niektóre z nich rosną do dziś, będąc żywymi pomnikami tamtej ery.
Z Archiwum do sieci
Sensacją dzisiejszej rocznicy jest publikacja Narodowego Archiwum Państwowego. To niepublikowany film z uroczystości pogrzebowych, na którym uwieczniono moment składania trumny na lawecie armatniej. Na nagraniu widać przejmujące zbliżenia na twarze żołnierzy – w ich oczach maluje się autentyczne przerażenie przyszłością bez Wodza. Dla mieszkańców Mławy, Sierpca i Żuromina ten film to bolesna, ale piękna lekcja historii o tym, jak wielką estymą cieszył się człowiek, który z polskiego munduru uczynił symbol najwyższego honoru.
Źródło materiału: Narodowe Archiwum Cyfrowe (NAC)
Sygnatura: [Tytuł: Niepublikowany film z pogrzebu Marszałka Piłsudskiego (1935)]
Data pozyskania materiału: 12.05.2026 r.
Napisz komentarz
Komentarze