Nauka w liczbach: Nowoczesny fundament Polski
Współczesna polska nauka to nie tylko historia wielkich odkryć, ale przede wszystkim potężny system instytucjonalny. Według najnowszych danych z portalu RAD-on, prowadzonego przez Ośrodek Przetwarzania Informacji (OPI-PIB), krajobraz akademicki w Polsce tworzy obecnie 575 instytucji i uczelni.
Struktura szkolnictwa wyższego opiera się na:
- 135 uczelniach publicznych,
- 207 uczelniach niepublicznych,
- 16 uczelniach kościelnych.
Obok dydaktyki kluczową rolę odgrywa działalność badawcza prowadzona w 217 wyspecjalizowanych instytucjach. W ich skład wchodzi 70 instytutów badawczych, 68 jednostek Polskiej Akademii Nauk oraz 23 instytuty zintegrowane w ramach Sieci Badawczej Łukasiewicz, a także jeden instytut o charakterze międzynarodowym.
Demografia polskiej nauki: Kobiety dominują na studiach, mężczyźni w inżynierii
Potencjał ludzki polskiej nauki to ponad 1,2 mln studentów (dane za rok 2023). Statystyki pokazują ciekawą strukturę demograficzną:
- Przewaga kobiet: Stanowią one 59% ogółu studiujących, a ich dominacja jest jeszcze wyraźniejsza na poziomie magisterskim, gdzie osiąga poziom 71%.
- Kierunki techniczne: Tutaj proporcje się odwracają – wśród absolwentów studiów inżynierskich to mężczyźni stanowią zdecydowaną większość (70%).
- Nowe pokolenie badaczy: W kraju kształci się ponad 20,5 tys. doktorantów. Warto zauważyć postępującą reformę kształcenia – blisko 17,5 tys. z nich zdobywa wiedzę w 163 szkołach doktorskich.
Nad rozwojem młodych talentów czuwa armia niemal 95 tys. nauczycieli akademickich. Podział ról na uczelniach jest niemal równy, z nieznaczną przewagą mężczyzn (51,5%). Różnice stają się nieco wyraźniejsze jedynie na uczelniach kościelnych, gdzie udział wykładowców płci męskiej wynosi 57%.
Potencjał młodych badaczy
Według najnowszych danych Głównego Urzędu Statystycznego (GUS), w roku akademickim 2024/2025 w uczelniach w Polsce kształciło się około 1 280 100 osób – to ponad 1,28 miliona studentów w całym systemie szkolnictwa wyższego. Liczba studentów zwiększyła się w porównaniu z poprzednim rokiem akademickim.
Studenci zagraniczni w Polsce – dane statystyczne
- W roku akademickim **2024/2025 w polskich uczelniach studiowało około 108,6 tys. studentów zagranicznych – stanowiło to ok. 8,5% wszystkich studentów w kraju.
- To oznacza, że co około 12–13 student w Polsce pochodził spoza kraju – odsetek ten jest coraz bliższy średniej unijnej i większy niż w wielu krajach OECD.
- Największą grupę spośród studentów zagranicznych stanowili młodzi ludzie z Ukrainy (47,5 tys.), następnie z Białorusi (ok. 12 tys.) i z Turcji (ponad 5 tys.).
Te dane pokazują rosnącą międzynarodową atrakcyjność polskiego szkolnictwa wyższego i coraz większą różnorodność środowiska akademickiego
Nauczyciele akademiccy w Polsce – kim są i ile jest ich w szkolnictwie wyższym
W polskich uczelniach działa duża i zróżnicowana grupa pracowników naukowo-dydaktycznych. Według najnowszych danych statystycznych, w roku akademickim 2023/24 w polskich szkołach wyższych było zatrudnionych około 94,7 tys. nauczycieli akademickich (pełno- i niepełnoetatowych).
W tej grupie znajdują się m.in.:
- profesorowie – osoby z najwyższym tytułem naukowym, kierujące działalnością badawczą i dydaktyczną,
- adiunkci i wykładowcy – prowadzący zajęcia ze studentami oraz często prowadzący własne projekty badawcze,
- asystenci i młodsi nauczyciele – wspierający dydaktykę i badania.
Kto robi naukę? Struktura i różnorodność kadry
Według analiz, liczba profesorów w polskich uczelniach jest oceniana na poziomie około 24–26 tys. w skali całego kraju. Choć nie ma jednego oficjalnego, aktualizowanego co rok zestawienia tej liczby, to dane z różnych źródeł wskazują na to, że profesorów jako najwyższych nauczycieli akademickich jest znaczna część całej kadry.
W polskim środowisku akademickim kobiety stanowią prawie połowę wszystkich nauczycieli akademickich – około 48,4 %. Jednak ich reprezentacja maleje na wyższych szczeblach kariery naukowej, tj. wśród profesorów udział kobiet jest zauważalnie niższy niż wśród innych grup pracowników uczelni.
Rola i wyzwania kadry akademickiej
Nauczyciele akademiccy pełnią kluczową rolę w systemie edukacji wyższej – prowadzą zajęcia dydaktyczne, nadzorują prace dyplomowe i doktorskie, a także realizują projekty badawcze i publikują wyniki swoich badań. To oni przygotowują kolejne pokolenia specjalistów i badaczy oraz przekazują aktualną wiedzę w dynamicznie zmieniającym się środowisku naukowym.
Jednocześnie środowisko naukowe mierzy się z wyzwaniami, takimi jak finansowanie badań, stabilność zatrudnienia czy atrakcyjność kariery akademickiej dla młodych naukowców, co jest tematem otwartych dyskusji wśród ekspertów i środowiska akademickiego.
Źródła:
- Serwis Rzeczypospolitej Polskiej (gov.pl): Ustawa z dnia 9 stycznia 2020 r. o ustanowieniu Dnia Nauki Polskiej oraz komunikaty Ministerstwa Edukacji i Nauki dotyczące obchodów i uzasadnienia święta. Dostęp online: www.gov.pl.
- Polska Agencja Prasowa (PAP): Serwis Nauka w Polsce, opracowania dotyczące statystyk portalu RAD-on oraz sylwetek wybitnych polskich naukowców. Dostęp online: www.naukawpolsce.pap.pl.
- Główny Urząd Statystyczny – dane pochodzące z raportów „Szkolnictwo wyższe i jego finanse” oraz opracowań sygnalnych dotyczących nauki, techniki i działalności badawczo-rozwojowej w Polsce
Napisz komentarz
Komentarze